Studimi: Ndotja dhe temperaturat e larta po rrisin rrezikun për sulm në tru

Ndryshimet klimatike dhe ndotja e ajrit mund të lidhen me rrezikun për goditje në tru, thotë Organizata Botërore e Goditjes në Tru.

Ndryshimet mjedisore të përkeqësuara nga ndryshimet klimatike, përfshirë temperaturat ekstreme, luhatjet e papritura të temperaturës, lagështinë, presionin e ajrit, zjarret pyjore, stuhitë e pluhurit dhe të rërës, mund të lidhen me një rrezik më të lartë për goditje në tru, sipas një studimi të ri, shkruan Euronews.

Studiues që punuan me Organizatën Botërore të Goditjes në Tru analizuan studime të publikuara që shqyrtonin lidhjet midis goditjes në tru dhe ndryshimeve mjedisore të lidhura me klimën.

Ata zbuluan se një klimë gjithnjë e më e paqëndrueshme mund të rrisë rrezikun si për të pësuar një goditje në tru, ashtu edhe për të vdekur prej saj.

Studiuesit paralajmëruan se shumica e provave tregojnë lidhje, dhe jo prova të drejtpërdrejta se ngjarjet klimatike shkaktojnë goditje në tru. Megjithatë, ata thanë se modeli i përgjithshëm i gjetjeve ishte i qëndrueshëm dhe biologjikisht i besueshëm.

“Temperaturat e larta mund të shkaktojnë dehidrim, ‘trashje’ të gjakut dhe rritje të rrezikut për bllokim të enëve të gjakut, ndërsa ndryshimet në lagështi dhe presionin e ajrit mund të rrisin tensionin e gjakut, një shkak i rëndësishëm i goditjes në tru,” tha Anna Ranta, autore kryesore e studimit dhe studiuese në Departamentin e Mjekësisë në Universitetin e Otago-s në Wellington, Zelandë e Re.

Ranta tha se ekstremet e motit që ndodhin njëkohësisht, si vapë ekstreme dhe thatësirë, ose të ftohtit, lagështia dhe era, mund të kenë efekt shtesë, duke rritur edhe më shumë rrezikun për goditje në tru dhe vdekje.

Studimi zbuloi se disa grupe duket se janë më të rrezikuara, përfshirë të moshuarit, njerëzit me çrregullime metabolike dhe ata që jetojnë në zona më të ftohta ose me të ardhura më të ulëta, ku si ekstremet e të ftohtit ashtu edhe të nxehtit kontribuojnë më shumë në barrën e goditjeve në tru.

Organizata Botërore e Goditjes në Tru ka theksuar gjithashtu ndotjen e ajrit si një faktor madhor në rrezikun për goditje në tru.

Raporti më i fundit Global Stroke Fact Sheet zbuloi se faktorët mjedisorë të rrezikut, kryesisht ndotja e ajrit dhe ekspozimi ndaj plumbit, përbëjnë rreth 37% të barrës globale të goditjeve në tru.

“Grimcat e ndotësve të ajrit hyjnë në qarkullimin e gjakut përmes mushkërive dhe shkaktojnë dëmtime në muret e enëve të gjakut. Kjo mund të rezultojë në bllokim ose çarje të arterieve të trurit dhe të shkaktojë goditje në tru.”

Për shkak se ndryshimet klimatike dhe ndotja e ajrit kanë një burim të përbashkët – djegien e lëndëve fosile – Organizata Botërore e Goditjes në Tru tha se ulja e emetimeve të gazeve serrë mund të ndihmojë në zvogëlimin e rreziqeve të goditjeve në tru të lidhura me klimën dhe në mbrojtjen e shëndetit të trurit.

Goditja në tru është shkaku i tretë kryesor i vdekjes dhe paaftësisë në nivel global, me 11.9 milionë raste të reja në vitin 2021 dhe me 1 në 4 të rritur në rrezik gjatë jetës së tyre, sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë./BBGreenKosova

Burimi: Euronews

Foto: Foto-Rabe